ام آر آی گردن بهعنوان یک روش تصویربرداری پزشکی به تشخیص مشکلاتی مانند فتق دیسک، آرتروز گردن، تنگی کانال نخاعی، آسیبهای عصبی و غیره کمک میکند. گزارش MRI معمولاً بهصورت چاپشده شامل تفسیر پزشک رادیولوژیست و تصاویر کلیدی از اسکن است. علاوهبرآن، اکثر مراکز نسخه دیجیتالی تصاویر را روی CD یا DVD به بیمار ارائه میدهند، تا پزشک معالج بتواند تصاویر کامل را بررسی کند. برخی مراکز پیشرفتهتر امکان دسترسی به تصاویر و گزارش از طریق پورتال آنلاین یا لینک دانلود را نیز فراهم میکنند.
ام آر آی گردن چیست؟
ام آر آی گردن ابزاری پیشرفته برای بررسی دقیق ساختارهای داخلی گردن، از جمله دیسکها، مهرهها، نخاع و اعصاب است. این روش با استفاده از میدانهای مغناطیسی قوی و امواج رادیویی، تصاویری دوبعدی با وضوحبالا از بافتهای نرم تولید میشود که به پزشکان در تشخیص و برنامهریزی درمان کمک میکند. دستگاه ام آر آی، با ظاهری شبیه یک حلقه بزرگ، به بیمار امکان میدهد در حالت درازکش روی تخت وارد آن شود. برای راحتی افراد با وزن بالا یا کسانی که از فضاهای بسته هراس دارند، دستگاههای ام آر آی روباز نیز وجود دارد.
اکثر دستگاههای استاندارد ام آر آی میتوانند بیمارانی با وزن حداکثر تا ۱۵۰ کیلوگرم را تحمل کنند.
ام آر آی بسته
ام آر آی روباز
مراحل انجام ام آر آی
- در ابتدا بیمار باید لباس خود را عوض کند و لباس مخصوص مرکز MRI یا گان پزشکی بپوشد. این اقدام برای اطمینان از این است که هیچ قطعه فلزی در لباس یا وسایل شخصی بیمار وجود نداشته باشد.
- زیورآلات (گردنبند، گوشواره، انگشتر)، ساعت، عینک، سمعک، دندان مصنوعی یا هر وسیله متحرک دهانی
کلید، موبایل، کارتهای اعتباری، و هر جسم فلزی کوچک باید خارج شود.
- بیمار روی تخت دستگاه MRI به پشت دراز میکشد. سر و گردن با استفاده از بالش یا تثبیتکنندهها ثابت میشود تا از حرکت جلوگیری شود. تکنسین موقعیت بیمار را بررسی میکند تا تصاویر به بهترین کیفیت تهیه شوند.
- تزریق ماده حاجب (در صورت نیاز): در مواردی که لازم است، ماده حاجب (گادولینیوم) به ورید تزریق میشود تا کنتراست تصاویر افزایش یابد.
- ورود به دستگاه: تخت دستگاه به آرامی به داخل حلقه بزرگ دستگاه حرکت میکند. در این مرحله، بیمار فقط بخش بالایی بدن خود را وارد دستگاه میکند. سر بیمار معمولاً در مرکز دستگاه قرار میگیرد.
در طول فرایند ام آر آی بیمار باید کاملاً بیحرکت بماند، زیرا هر حرکت میتواند کیفیت تصاویر را کاهش دهد.
دستگاه ام آر آی در طول تصویربرداری صداهای بلندی مانند ضربات سریع تولید میکند که طبیعی است. برای راحتی بیشتر، معمولاً بیمار گوشی ضد صدا میزند. این فرآیند معمولاً ۲۰ تا ۴۵ دقیقه طول میکشد.
در ام آر آی گردن چه بیماریهایی نشان داده میشوند؟
در ام آر آی (MRI) گردن، پزشک رادیولوژیست از بین 100 تا 300 تصویر گرفته شده از زوایای مختلف گردن، 4 تا 10 تصویر کلیدی را دارای بهترین جزئیات مربوط به بیماری انتخاب میکند. این تصاویر معمولاً نمای واضحی از مناطق دچار آسیب (مانند فتق دیسک، فشردگی عصب، یا تنگی کانال نخاعی) را ارائه میدهند و با تفسیر پزشک رادیولوژی همراه هستند. تمامی تصاویر خام نیز بهصورت CD یا DVD به بیمار داده میشود تا پزشک معالج بتواند بررسی دقیقتری انجام دهد.
در ادامه، نمونهای از ام آر آی گردن سالم و آسیبدیده برای مقایسه آورده شده است و اصطلاحات مرتبط توضیح داده خواهند شد.
تشخیص بیماری صرفا بر اساس گزارش رادیولوژیست نمیتواند کاملا دقیق باشد. در برخی موارد ممکن است وضعیت بیمار بغرنجتر از آنچه هست گزارش شود؛ بنابراین، بررسی تصاویر ام آر آی توسط پزشک معالج برای تشخیص نهایی از اهمیت بالایی برخوردار است.
- فتق دیسک گردن
فتق دیسک گردن زمانی اتفاق میافتد که یکی از دیسکهای بین مهرههای گردنی بیرونزده و به نخاع یا اعصاب فشار وارد میکند. این فشار میتواند باعث درد شدید گردن، بیحسی یا گزگز در شانهها، بازوها و دستها، ضعف عضلانی، و محدودیت حرکت گردن شود. علائم ممکن است بهتدریج شروع شود یا به دنبال یک آسیب ناگهانی، مانند تصادف یا حرکت اشتباه، شدیدتر شوند.
در تصاویر ام آر آی، دیسکهای سالم گردن بهصورت یکنواخت و بدون بیرونزدگی دیده میشوند. در مقابل، در فتق دیسک گردن، دیسک بهصورت غیرطبیعی بیرونزده و ممکن است به نخاع یا اعصاب فشار وارد کند.
اصطلاحات رایج در گزارش MRI فتق دیسک گردن
برخی از عباراتی که ممکن است در گزارش ام آر آی برای فتق دیسک گردن نوشته شود شامل موارد زیر است. این اصطلاحات به پزشک کمک میکند تا شدت فتق دیسک و تأثیر آن بر اعصاب و نخاع را شناسایی کرده و درمان مناسب را تجویز کند.
- C4-C5، C5-C6 نشاندهنده اینست که کدام دیسکها تحتتأثیر هستند.
- Herniated Disc یا Disc Herniation (بیرونزدگی دیسک از موقعیت طبیعی خود)
بیرونزدگی دیسک از موقعیت طبیعی خود به دلیل پارگی یا ضعف در لایه خارجی دیسک (آنولوس فیبروزوس) که باعث خروج ماده داخلی میشود.
- Protrusion ( برجستگی یا بیرونزدگی خفیف دیسک)
بیرونزدگی خفیف دیسک به دلیل فشار واردشده به لایه خارجی، اما بدون پارگی که معمولاً فشار کمتری به عصبها وارد میکند.
- Extrusion (خروج کامل ماده داخلی دیسک از لایه بیرونی)
زمانی که ماده داخلی دیسک (نوکلئوس پالپوسوس) به طور کامل از لایه بیرونی خود خارج شده و ممکن است به نخاع یا اعصاب فشار وارد کند.
- Bulging Disc( برجستگی عمومی دیسک بدون پارگی لایه خارجی)
برجستگی یکنواخت دیسک که به دلیل فشار یا ضعف در لایه خارجی دیسک ایجاد میشود، بدون اینکه لایه بیرونی پاره شود.
- Central/Paramedian Disc Herniation( فتق دیسک در مرکز یا نزدیک مرکز کانال نخاعی)
فتق دیسک به دلیل پارگی لایه خارجی که در مرکز کانال نخاعی یا نزدیک به مرکز (به یکی از طرفین) رخ میدهد.
- Central( فتق دقیقاً در مرکز کانال نخاعی رخداده است)
پارگی دیسک در قسمت میانی لایه بیرونی که باعث فتق به مرکز کانال نخاعی و احتمالاً فشار بر نخاع میشود.
- Paramedian( فتق در نزدیکی مرکز و به سمت راست یا چپ کانال نخاعی)
پارگی یا ضعف در لایه خارجی دیسک نزدیک مرکز، با فتق به یک طرف کانال نخاعی که معمولاً ریشههای عصبی را درگیر میکند.
- Compression of Nerve Root( فشردهشدن ریشه عصب)
فشردگی ریشه عصبی به دلیل فتق یا برجستگی دیسک که به دلیل پارگی یا تورم لایه بیرونی دیسک رخ میدهد.
- Spinal Cord Compression (فشار روی طناب نخاعی)
فشار به طناب نخاعی ناشی از فتق دیسک، زوائد استخوانی یا تنگی کانال نخاعی که معمولاً به دلیل پارگی یا آسیب لایه بیرونی دیسک است.
- Foraminal Stenosis( باریک شدن سوراخهای بین مهرهای (فورامنها))
باریک شدن سوراخهای بین مهرهای به دلیل زوائد استخوانی یا برآمدگی دیسک که معمولاً ناشی از تحلیلرفتن دیسک یا فشار مکرر است.
- Annular Tear ( پارگی لایه بیرونی دیسک (آنولوس فیبروزوس))
پارگی لایه بیرونی دیسک (آنولوس فیبروزوس) که اغلب به دلیل فشار مکرر یا ناگهانی بر ستون فقرات رخ میدهد.
- Degenerative Disc Disease ( تخریب یا دژنراسیون دیسک)
تخریب تدریجی دیسک ناشی از کاهش آب و تحلیل ساختار دیسک که معمولاً با افزایش سن یا استفاده مکرر از ستون فقرات ایجاد میشود.
درمانهای رایج در فتق دیسک
درمان فتق دیسک گردن ابتدا بهصورت غیرجراحی انجام میشود و شامل استراحت و اصلاح فعالیتها، مصرف داروهای ضدالتهاب و مسکن، فیزیوتراپی برای تقویت عضلات گردن، استفاده موقت از گردنبند طبی، و تزریق استروئیدهای اپیدورال برای کاهش التهاب است. اگر علائم عصبی شدید باشد یا درمانهای محافظهکارانه نتیجهبخش نباشند، جراحیهایی مانند دیسککتومی قدامی گردن (ACDF)، جایگزینی دیسک مصنوعی، یا لامینکتومی برای برداشتن فشار از روی عصب یا طناب نخاعی انجام میشوند. انتخاب روش درمان بهشدت علائم و وضعیت بیمار بستگی دارد.
-
آرتروز گردن (اسپوندیلوز گردنی)
آرتروز گردن یا اسپوندیلوز گردنی به تغییرات دژنراتیو (تخریبی) در ستون فقرات گردنی گفته میشود که معمولاً ناشی از افزایش سن، فرسایش دیسکهای بین مهرهای، و رشد زوائد استخوانی (استئوفیتها) است. این بیماری باعث سفتی، درد، و گاهی فشردگی اعصاب یا طناب نخاعی میشود. این ویژگیها میتوانند منجر به علائمی مانند درد و سفتی در گردن، بهویژه در هنگام بیدارشدن یا پس از فعالیت طولانی، سردرد یا بیحسی و ضعف در اندامها شوند.
اصطلاحات رایج در گزارش MRI آرتروز گردن
در گزارش ام آر آی گردن فردی که دچار آرتروز گردن (اسپوندیلوز گردنی) شده است، معمولاً عباراتی به کار میرود که نشاندهندة تغییرات دژنراتیو و فرسایشی در مهرهها و دیسکهای گردن هستند. برخی از اصطلاحات و عبارات رایج که ممکن است در چنین گزارشی دیده شوند شامل موارد زیر است.
- تغییرات دژنراتیو دیسکهای بینمهرهای (Degenerative Disc Changes)
این عبارت نشاندهندة تحلیل دیسکها به دلیل فرسایش است. کاهش سیگنال دیسکها در تصاویر T2، نشانهای از کاهش آب و تخریب بافت دیسک است.
- کاهش ارتفاع دیسک (Disc Height Reduction)
در آرتروز گردن، دیسکها ممکن است ارتفاع طبیعی خود را از دست بدهند. این کاهش ارتفاع در گزارش بهعنوان نازک شدن یا کاهش فاصله بین مهرهها ذکر میشود.
- تنگی کانال نخاعی (Spinal Canal Stenosis)
این عبارت به باریک شدن کانال نخاعی اشاره دارد که میتواند بر نخاع فشار وارد کند. معمولاً به این حالت در نتیجه تشکیل استئوفیتها یا برآمدگی دیسکها اشاره میشود.
- استئوفیتها یا زوائد استخوانی (Osteophyte Formation)
در آرتروز، اغلب زوائد استخوانی در لبههای مهرهها شکل میگیرند که ممکن است در گزارش MRI به آنها اشاره شود. این زوائد ممکن است به نخاع یا ریشههای عصبی فشار وارد کنند.
- فورامینال استنوسیس (Foraminal Stenosis)
باریک شدن دهانههای عصبی (فورامینها) به دلیل برآمدگی دیسکها یا زوائد استخوانی که میتواند به عصبها فشار وارد کند. این حالت ممکن است در گزارش بهعنوان «باریک شدن فضای فورامینال» ذکر شود.
- کمآبی دیسکها (Disc Desiccation)
در گزارش MRI، کمآبی دیسکها بهعنوان نشانهای از فرسایش و تحلیل دیسک ذکر میشود. دیسکهای کمآب سیگنالهای کمتری در تصاویر T2 دارند.
- آرتروز مفاصل فاست (Facet Joint Arthropathy)
در گزارش ممکن است به فرسایش و التهاب مفاصل فاست نیز اشاره شود که منجر به درد و محدودیت حرکتی گردن میشود.
- فشردگی نخاع (Spinal Cord Compression)
اگر آرتروز به حدی پیشرفته باشد که زوائد استخوانی یا برآمدگی دیسکها به نخاع فشار آورند، این حالت بهعنوان فشردگی نخاع در گزارش ذکر میشود و ممکن است علائمی مانند ضعف و بیحسی را ایجاد کند.
- تغییرات هایپرتروفی در لیگامنتوم فلاوم (Ligamentum Flavum Hypertrophy)
ضخیمشدن رباطها، بهویژه لیگامنتوم فلاوم، در اثر آرتروز ممکن است مشاهده شود و باعث باریک شدن کانال نخاعی شود.
درمان آرتروز گردن
درمان آرتروز گردن معمولاً با روشهای غیرجراحی آغاز میشود و شامل مصرف داروهای ضدالتهاب و مسکن برای کاهش درد و التهاب، شلکنندههای عضلانی برای اسپاسم، و در موارد شدیدتر تزریق استروئیدهای موضعی است. فیزیوتراپی با تمرینات کششی و تقویتی برای بهبود حرکت گردن و اصلاح وضعیت بدن، و استفاده موقت از گردنبند طبی نیز مؤثر است. در موارد پیشرفته یا علائم عصبی شدید، جراحیهایی مانند دیسککتومی و فیوژن (ACDF)، جایگزینی دیسک مصنوعی، یا لامینکتومی برای برداشتن فشار از روی عصب یا نخاع انجام میشوند. انتخاب درمان بر اساس شدت علائم و وضعیت بیمار است.
-
تنگی کانال نخاعی گردن
تنگی کانال نخاعی گردن وضعیتی است که در آن فضای کانال نخاعی در ناحیه گردنباریک میشود. این تنگی میتواند به دلیل تحلیلرفتن دیسکها، تشکیل زوائد استخوانی (استئوفیت)، یا بیرونزدگی دیسکها باشد. در نتیجه، نخاع یا ریشههای عصبی در گردن تحتفشار قرار میگیرند و علائمی مانند درد، مشکلات تعادلی، بیحسی و ضعف در دستها و شانهها ایجاد میشود.
اصطلاحات رایج در گزارش MRI تنگی کانال نخاعی گردن
برخی از عباراتی که ممکن است در گزارش ام آر آی برای فتق دیسک گردن نوشته شود شامل موارد زیر است.
- Spinal Canal Stenosis (تنگی کانال نخاعی)
به باریک شدن فضای داخل کانال نخاعی اشاره دارد که طناب نخاعی را احاطه میکند. این تنگی ممکن است ناشی از زوائد استخوانی، برآمدگی یا فتق دیسک، یا ضخیمشدن رباطها باشد.
شدت تنگی معمولاً بهصورت Mild (خفیف)، Moderate (متوسط)، یا Severe (شدید) گزارش میشود.
- Cord Compression (فشردگی طناب نخاعی)
فشار مستقیم به طناب نخاعی که میتواند باعث بروز علائم عصبی شود، مانند ضعف، بیحسی، یا مشکلات تعادلی. معمولاً در اثر فتق دیسک، تنگی کانال، یا زوائد استخوانی رخ میدهد.
- Myelopathic Changes (تغییرات میلوپاتیک)
تغییرات سیگنالی در طناب نخاعی که در تصاویر T2 بهصورت نواحی با سیگنال بالا دیده میشود. این تغییرات نشاندهنده آسیب یا التهاب طناب نخاعی به دلیل فشار طولانیمدت است.
- Disc Protrusion یا Herniation (برآمدگی یا فتق دیسک)
- Disc Protrusion: برآمدگی خفیف دیسک که ممکن است باعث باریک شدن کانال نخاعی یا فورامنها شود.
- Disc Herniation: زمانی که ماده داخلی دیسک (نوکلئوس پالپوسوس) از لایه خارجی (آنولوس فیبروزوس) خارج شده و به نخاع یا اعصاب فشار وارد میکند.
معمولاً بهصورت Posterior (خلفی)، Central (مرکزی)، یا Lateral (جانبی) توصیف میشود.
- Osteophytes (زوائد استخوانی)
رشد اضافی استخوان در لبه مهرهها که معمولاً ناشی از آرتروز است. ممکن است به کانال نخاعی یا فورامنها فشار وارد کند و باعث تنگی شود.
- Ligamentum Flavum Hypertrophy (ضخیمشدن رباط فلاوم)
ضخیمشدن رباط فلاوم (یک رباط که در پشت کانال نخاعی قرار دارد) که میتواند فضای کانال نخاعی را کاهش دهد. این تغییر معمولاً در اثر فرسایش و التهاب مزمن ایجاد میشود.
- Foraminal Stenosis (تنگی فورامن عصبی)
باریک شدن سوراخهای بین مهرهای (فورامنها) که عصبهای نخاعی از آنها عبور میکنند. شدت آن بهصورت Mild (خفیف)، Moderate (متوسط)، یا Severe (شدید) گزارش میشود. ممکن است باعث فشردگی ریشههای عصبی و علائمی مانند درد یا ضعف در اندامها شود.
- Facet Joint Arthropathy (آرتروز مفاصل فاست)
التهاب و فرسایش مفاصل فاست که در پشت مهرهها قرار دارند. میتواند باعث تنگی کانال نخاعی یا فورامنها شود.
- Disc Desiccation (کمآبی دیسک)
کاهش محتوای آب در دیسک که در تصاویر T2 بهصورت کاهش سیگنال دیسک مشخص میشود. نشانهای از تحلیل و دژنراسیون دیسک است.
- Reduction in Disc Height (کاهش ارتفاع دیسک)
نازک شدن دیسکها به دلیل فرسایش و تحلیلرفتن ساختار دیسک. باعث کاهش فاصله بین مهرهها و افزایش فشار به مهرههای مجاور میشود.
- Posterior Longitudinal Ligament (PLL) Thickening (ضخیمشدن رباط طولی خلفی) ضخیمشدن رباط طولی خلفی که میتواند به باریک شدن کانال نخاعی کمک کند. این اصطلاحات نشاندهنده تغییرات و وضعیت ساختارهای نخاع و مهرهها هستند و به تشخیص دقیق تنگی کانال کمک میکنند.
درمان تنگی کانال نخاعی گردن
درمان تنگی کانال نخاعی گردن معمولاً با روشهای غیرجراحی آغاز میشود و شامل مصرف داروهای ضدالتهاب (NSAIDs) و شلکنندههای عضلانی برای کاهش درد و التهاب، فیزیوتراپی برای تقویت عضلات و بهبود وضعیت گردن، و تزریقات اپیدورال استروئید برای کاهش التهاب و تسکین موقت علائم است. در موارد شدید یا علائم عصبی پیشرفته، جراحیهایی مانند لامینکتومی یا لامینوپلاستی برای باز کردن کانال نخاعی، دیسککتومی و فیوژن گردن (ACDF) برای برداشتن فشار دیسک آسیبدیده، یا فورامینوتومی برای باز کردن فضای فورامن عصبی انجام میشود. انتخاب روش درمان بهشدت علائم و میزان تنگی کانال بستگی دارد.
-
دیسک دژنراتیو
بیماری دیسک دژنراتیو (Degenerative Disc Disease) به تحلیل و فرسایش دیسکهای بیمهرهای گفته میشود که معمولاً به دلیل افزایش سن یا فشارهای مداوم بر ستون فقرات رخ میدهد. در این حالت، دیسکها خاصیت انعطافپذیری و آب خود را از دست میدهند و بهتدریج نازک و شکننده میشوند. این فرسایش میتواند منجر به کاهش حرکت و حتی فشار بر اعصاب و درد موضعی ستون فقرات که ممکن است پس از فعالیت تشدید شود و با استراحت کاهش یابد، شود.
اصطلاحات رایج در گزارش MRI بیماری دیسک دژنراتیو
برخی از عباراتی که ممکن است در گزارش ام آر آی برای دیسک دژنراتیو نوشته شود شامل موارد زیر است.
- Disc Desiccation (کمآبی دیسک)
کاهش محتوای آب در دیسک به دلیل فرسایش که در MRI بهصورت کاهش سیگنال در تصاویر T2 دیده میشود.
- Disc Height Reduction (کاهش ارتفاع دیسک)
نازک شدن دیسک که فاصله بین مهرهها را کاهش میدهد و معمولاً با درد و سفتی همراه است.
- Annular Tear (پارگی آنولوس)
ترک یا پارگی لایه بیرونی دیسک (آنولوس فیبروزوس) که ممکن است باعث درد موضعی یا فتق دیسک شود.
- Bulging Disc (برآمدگی دیسک)
بیرونزدگی یکنواخت دیسک که ممکن است کانال نخاعی یا اعصاب را تحتفشار قرار دهد.
- Herniated Disc (فتق دیسک)
بیرونزدگی شدیدتر دیسک که ماده داخلی دیسک از لایه بیرونی خارج شده و ممکن است به نخاع یا اعصاب فشار وارد کند.
- Osteophytes (زوائد استخوانی)
رشد اضافی استخوان در لبههای مهرهها که معمولاً در نتیجه تخریب دیسک ایجاد شده و ممکن است به اعصاب فشار وارد کند.
- Modic Changes
تغییرات دژنراتیو در استخوانهای مجاور دیسک که در MRI با تغییر سیگنال در مهرهها دیده میشود و نشاندهنده التهاب یا تخریب استخوان است.
- Facet Joint Arthropathy (آرتروز مفاصل فاست)
التهاب و تخریب مفاصل فاست در کنار مهرهها که معمولاً همراه با دژنراسیون دیسک رخ میدهد و باعث درد میشود.
درمان دیسک دژنراتیو
درمان دیسک دژنراتیو ابتدا شامل روشهای غیرجراحی مانند مصرف داروهای ضدالتهاب (NSAIDs)، شلکنندههای عضلانی، و مسکنها برای کاهش درد و اسپاسم است. فیزیوتراپی برای تقویت عضلات حمایتکننده ستون فقرات، بهبود حرکت، و کاهش فشار بر دیسک آسیبدیده مؤثر است. در موارد درد شدید، تزریقات استروئید اپیدورال یا بلوک عصبی استفاده میشود. اصلاح سبک زندگی مانند حفظ وزن مناسب، فعالیت منظم، و رعایت وضعیت بدنی صحیح نیز توصیه میشود. اگر درمانهای غیرجراحی مؤثر نباشند یا علائم عصبی شدید وجود داشته باشد، جراحیهایی مانند دیسککتومی (برداشتن دیسک آسیبدیده)، فیوژن مهرهها (تثبیت مهرهها)، یا جایگزینی دیسک مصنوعی انجام میشود.
-
تومورها و ضایعات غیرطبیعی
تومورها و ضایعات غیرطبیعی ستون فقرات شامل رشدهای غیرطبیعی در ساختارهای ستون فقرات هستند. این ضایعات میتوانند خوشخیم یا بدخیم باشند و ممکن است در مهرهها، دیسکها، نخاع یا بافتهای اطراف تشکیل شوند. این تومورها یا ضایعات میتوانند باعث فشار روی نخاع یا اعصاب شوند و علائمی مانند درد، ضعف، بیحسی یا حتی مشکلات حرکتی ایجاد کنند.
اصطلاحات رایج در گزارش MRI برای تومورها و ضایعات غیرطبیعی ستون فقرات
برخی از عباراتی که ممکن است در گزارش ام آر آی برای تومورها و ضایعات غیرطبیعی ستون فقرات نوشته شود شامل موارد زیر است.
- Intramedullary Lesion (ضایعه داخل نخاعی)
ضایعهای که در داخل طناب نخاعی قرار دارد و معمولاً با تغییر سیگنال در تصاویر T1 و T2 دیده میشود، مانند تومورهای نخاعی اولیه.
- Extradural Lesion (ضایعه خارج سختشامه)
ضایعهای که خارج از سختشامه (دورا) و معمولاً در فضای اپیدورال قرار دارد، مانند متاستازها یا فتق دیسک.
- Enhancement (افزایش سیگنال با تزریق ماده حاجب)
مناطقی که پس از تزریق ماده حاجب روشنتر میشوند، نشاندهنده وجود عروق خونی فعال یا نفوذپذیری غیرطبیعی دیواره عروق در ضایعات یا تومورها.
- Mass Effect (اثر تودهای)
فشار یا جابهجایی ساختارهای اطراف به دلیل وجود یک توده یا ضایعه که ممکن است باعث فشردگی طناب نخاعی یا اعصاب شود.
- Hypointense/Hyperintense Signal (سیگنال هیپو یا هایپر)
- Hypointense: ناحیهای با سیگنال پایین (تیرهتر)، ممکن است نشاندهنده تومور با ترکیبات فیبروزی یا کلسیم باشد.
- Hyperintense: ناحیهای با سیگنال بالا (روشنتر)، معمولاً در تومورهای دارای محتوای آب یا التهاب دیده میشود.
- Cystic Component (بخش کیستیک)
بخشهای مایع در داخل یک ضایعه که ممکن است نشانه تخریب بافت یا تشکیل کیست باشد.
- Edema (ورم)
نواحی اطراف ضایعه که به دلیل تجمع مایع یا التهاب روشنتر به نظر میرسند (معمولاً در تصاویر T2 و FLAIR).
- Calcification (کلسیفیکاسیون)
رسوب کلسیم در ضایعه که در CT بهتر دیده میشود و میتواند نشاندهنده تومورهای خوشخیم یا مزمن باشد.
- Heterogeneous Lesion (ضایعه ناهمگن)
ضایعهای که دارای سیگنالهای متنوع در تصاویر است، به دلیل وجود اجزای مختلف مانند کیست، خونریزی، یا نکروز.
- Peritumoral Edema (ورم اطراف تومور)
تورم یا التهاب در بافتهای اطراف تومور که ممکن است باعث علائمی مانند درد یا ضعف شود.
- Spinal Cord Compression (فشردگی طناب نخاعی)
فشاری که توسط یک توده یا ضایعه به طناب نخاعی وارد میشود و ممکن است باعث علائم عصبی مانند ضعف یا بیحسی شود.
- Margin (حاشیه ضایعه)
- Well-defined (حاشیه مشخص): معمولاً نشانه تومور خوشخیم است.
- Ill-defined (حاشیه نامشخص): ممکن است نشانه یک ضایعه تهاجمی یا بدخیم باشد.
- Intradural Extramedullary (ضایعه داخل سختشامه و خارج از نخاع)
ضایعاتی مانند مننژیوم یا شوانوما که داخل سختشامه قرار دارند؛ اما به خود نخاع نفوذ نکردهاند.
- Metastatic Lesion (ضایعه متاستاتیک)
تومورهایی که از نقاط دیگر بدن (مانند ریه یا پستان) به ستون فقرات یا نخاع گسترش یافتهاند.
درمان تومورها و ضایعات غیرطبیعی
درمان بسته به نوع، محل، اندازه و مرحله پیشرفت آنها متفاوت است. روشهای اصلی شامل جراحی برای برداشتن توده، شیمیدرمانی برای کشتن سلولهای سرطانی با دارو، پرتودرمانی برای هدف قراردادن سلولهای سرطانی با اشعه، و ایمنیدرمانی برای تحریک سیستم ایمنی بدن در مقابله با تومور است. در موارد خاص، روشهای جدیدتر مانند درمان هدفمند که مولکولهای خاصی را در سلولهای سرطانی هدف قرار میدهد، و همچنین درمان با سلولهای بنیادی یا استفاده از فناوریهای پیشرفته مانند نانو پزشکی ممکن است به کار رود. انتخاب روش مناسب به تشخیص پزشک و شرایط بیمار بستگی دارد.
-
التهاب و عفونتها
التهاب و عفونتها در ستون فقرات با ام آر آی (MRI) بهخوبی قابل تشخیص هستند. MRI میتواند تغییرات ناشی از عفونت یا التهاب را در مهرهها، دیسکها و بافتهای اطراف نشان دهد و به ارزیابی شدت و محل دقیق عفونت کمک کند.
اصطلاحات رایج در گزارش MRI التهاب و عفونتها
برخی از عباراتی که ممکن است در گزارش ام آر آی برای التهاب و عفونتها نوشته شود شامل موارد زیر است.
- Edema (ادم)
تجمع غیرطبیعی مایعات در بافت که معمولاً بهصورت افزایش سیگنال در تصاویر T2 یا FLAIR مشاهده میشود و نشاندهنده التهاب است.
- Enhancement (افزایش شدت سیگنال)
تغییر در شدت سیگنال پس از تزریق ماده حاجب که نشاندهنده افزایش عروق یا نفوذپذیری عروقی است و معمولاً در عفونت یا التهاب فعال دیده میشود.
- Abscess (آبسه)
تجمع چرک در ناحیه محدود که اغلب با دیواره ضخیم و حاشیهای با افزایش شدت سیگنال در تصاویر پس از تزریق ماده حاجب مشخص میشود.
- Restricted Diffusion (محدودیت انتشار)
کاهش انتشار آب در نواحی آسیبدیده که بهصورت سیگنال بالا در تصاویر DWI و سیگنال پایین در تصاویر ADC دیده میشود و معمولاً نشانه عفونتهای چرکی یا آسیب شدید است.
- Hyperintensity (هایپرتنسیتی)
افزایش شدت سیگنال در تصاویر T2 یا FLAIR که معمولاً با التهاب و تورم بافت همراه است.
- Granuloma (گرانولوما)
ضایعه کوچک، معمولاً با سیگنال مختلط که به دنبال عفونتهای مزمن مانند سل دیده میشود.
درمان التهاب و عفونتها
بستگی به علت زمینهای و محل آسیب دارد. برای عفونتهای باکتریایی، آنتیبیوتیکها یا ضد میکروبهای هدفمند استفاده میشوند، درحالیکه عفونتهای ویروسی ممکن است نیاز به درمانهای ضدویروسی داشته باشند. در موارد شدیدتر مانند آبسه، تخلیه جراحی ممکن است ضروری باشد. التهابهای ناشی از بیماریهای خودایمنی معمولاً با کورتیکواستروئیدها یا داروهای سرکوبکننده ایمنی کنترل میشوند. علاوه بر این، درمان حمایتی مانند کنترل درد، کاهش تورم با داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) و در موارد خاص، اصلاح عوامل خطر مانند کنترل دیابت یا تقویت سیستم ایمنی توصیه میشود. همکاری نزدیک با متخصصان برای تنظیم دقیق درمان ضروری است.
-
مشکلات عروقی
مشکلات عروقی ستون فقرات شامل اختلالاتی هستند که در خونرسانی به نخاع و مهرهها ایجاد میشوند. این مشکلات میتوانند به دلیل تنگی یا انسداد عروق، ناهنجاریهای عروقی یا وجود لختههای خونی باشند که باعث کاهش خونرسانی به نخاع و بافتهای اطراف میشوند. مشکلات عروقی میتوانند باعث درد، ضعف و حتی آسیبهای عصبی شدید شوند.
اصطلاحات رایج در گزارش MRI برای مشکلات عروقی
برخی از عباراتی که ممکن است در گزارش ام آر آی برای مشکلات عروقی نوشته شود شامل موارد زیر است.
- Stenosis (تنگی)
کاهش قطر رگ خونی، معمولاً به دلیل پلاکهای آترواسکلروتیک یا تنگی مادرزادی که با کاهش جریان خون و سیگنال جریان در تصاویر MRA مشخص میشود.
2.Thrombosis (ترومبوز)
تشکیل لخته خون در رگ که بهصورت ناحیهای با سیگنال غیرطبیعی در داخل رگ (بدون جریان) در تصاویر T1، T2 یا MRA مشاهده میشود.
3.Aneurysm (آنوریسم)
گشادشدگی غیرطبیعی دیواره رگ خونی، معمولاً بهصورت یک ساختار گرد یا بیضوی پر از خون در تصاویر MRI یا MRA دیده میشود.
- Arteriovenous Malformation – AVM (ناهنجاری شریانی – وریدی)
ارتباط غیرطبیعی بین شریان و ورید که بهصورت شبکهای پیچیده از عروق با جریان خون سریع در تصاویر MRA یا MRI با ماده حاجب دیده میشود.
5.Ischemia (ایسکمی)
کاهش جریان خون به بافت که بهصورت سیگنال بالا در تصاویر DWI و سیگنال پایین در تصاویر ADC مشخص میشود و نشاندهنده سکته مغزی یا کاهش اکسیژنرسانی است.
6.Hyperintense Vessel Sign (علائم عروق با شدت بالا)
افزایش سیگنال در تصاویر T2 یا FLAIR در ناحیه رگها که ممکن است نشاندهنده ایسکمی یا افزایش جریان خون باشد.
7.Hemorrhage (خونریزی)
خروج خون از رگهای خونی که در مراحل مختلف بهصورت سیگنالهای متفاوت در تصاویر T1، T2، و GRE قابلمشاهده است.
8.Dissection (دیسکسیون)
پارگی لایه داخلی دیواره رگ که بهصورت سیگنال غیرطبیعی در لومن رگ و افزایش ضخامت دیواره در تصاویر T1 و T2 دیده میشود.
درمان مشکلات عروقی
برای تنگی عروق، روشهایی مانند مصرف داروهای ضدپلاکت (مانند آسپیرین) یا استاتینها و در موارد شدیدتر آنژیوپلاستی یا استنتگذاری توصیه میشود. ترومبوز با داروهای ضدانعقاد (مانند وارفارین یا هپارین) و در موارد اورژانسی، ترومبولیز (حلکردن لخته) درمان میشود. برای آنوریسم، نظارت منظم در موارد کوچک و جراحی یا استفاده از استنتگرافت در موارد بزرگ یا خطرناک انجام میشود. AVM معمولاً با جراحی، رادیوسرجری یا آمبولیزاسیون درمان میشود.
-
آسیبهای عصبی یا نخاعی شدید
آسیبهای عصبی یا نخاعی شدید به صدماتی اشاره دارند که به نخاع و عصبها در ستون فقرات وارد میشوند. این آسیبها میتوانند ناشی از تروما، فشار طولانیمدت بر نخاع، یا اختلالات دیگر مانند فتق دیسک، تومور، یا عفونت باشند. آسیبهای نخاعی شدید میتوانند منجر به ضعف، فلج، کاهش حس و حتی ازدستدادن کامل عملکرد حرکتی و حسی در نواحی پایینتر از آسیب شوند.
اصطلاحات رایج در گزارش MRI برای آسیبهای عصبی یا نخاعی شدید
برخی از عباراتی که ممکن است در گزارش ام آر آی برای آسیبهای عصبی یا نخاعی شدید نوشته شود شامل موارد زیر است.
- Spinal Cord Compression (فشردگی نخاع)
فشار بر نخاع به دلیل تنگی کانال نخاعی، تومور، فتق دیسک یا زوائد استخوانی.
2.Spinal Cord Injury – SCI ( آسیب نخاعی)
صدمه مستقیم به نخاع که ممکن است باعث قطع سیگنالهای عصبی شود.
3.Myelopathy ( میلوپاتی)
آسیب به نخاع که معمولاً به دلیل فشار مزمن یا تنگی کانال نخاعی ایجاد میشود و منجر به ضعف و مشکلات حرکتی میشود.
4.Nerve Root Injury ( آسیب عصبی)
صدمه به ریشههای عصبی که میتواند باعث درد، بیحسی و ضعف در نواحی عصبرسانی شده شود.
- T2 Hyperintensity Lesion (ضایعه هایپرتنسیته در T2)
نواحی با سیگنال بالا در تصاویر T2 که معمولاً نشاندهنده التهاب، ورم، یا آسیب بافتی در نخاع یا بافتهای اطراف است.
- Spinal Cord Edema (ادم نخاعی)
تورم در نخاع که به دلیل التهاب یا آسیب ایجاد میشود.
- Syrinx ( سیست یا حفره نخاعی)
تشکیل کیست یا حفره در داخل نخاع به دلیل آسیب که میتواند بر عملکرد نخاع تأثیر بگذارد.
درمان آسیبهای عصبی یا نخاعی شدید
درمان آسیبهای نخاعی شدید ابتدا شامل تثبیت وضعیت بیمار برای جلوگیری از آسیب بیشتر است. این مرحله شامل ثابت نگهداشتن ستون فقرات با استفاده از گردنبند یا بریس است. در موارد حاد، کورتیکواستروئیدها مانند متیلپردنیزولون برای کاهش التهاب و محدود کردن آسیب عصبی تجویز میشوند. جراحی نیز در بسیاری از موارد ضروری است، مانند دکمپرشن (برداشتن فشار از نخاع)، برداشتن تودههایی مثل فتق دیسک یا زوائد استخوانی، و تثبیت مهرهها با استفاده از پیچ و صفحات. پس از مراحل اولیه، توانبخشی شامل فیزیوتراپی، کاردرمانی، و گاهی تحریک الکتریکی برای بازگرداندن عملکردهای عصبی و عضلانی انجام میشود. در موارد شدید، برنامههای مدیریت درد و استفاده از ابزارهای کمکی برای بهبود کیفیت زندگی بیمار ضروری است.
-
اماس (Multiple Sclerosis)
اماس یا مولتیپل اسکلروزیس (Multiple Sclerosis) یک بیماری خودایمنی مزمن است که سیستم ایمنی بهاشتباه به غلاف میلین (پوشش محافظتی اعصاب) حمله میکند و باعث آسیب به فیبرهای عصبی در مغز و نخاع میشود. این آسیبها منجر به ایجاد پلاکها و ضایعاتی در سیستم عصبی مرکزی میشوند که میتوانند بهتدریج عملکرد حرکتی، حسی و شناختی فرد را مختل کنند.
اصطلاحات رایج در گزارش MRI برای اماس
-
برخی از عباراتی که ممکن است در گزارش ام آرآی برای ام اس نوشته شود شامل موارد زیر است.
- Lesion (ضایعه)
نواحی غیرطبیعی در ماده سفید یا خاکستری مغز و نخاع که معمولاً بهصورت نقاط روشن (هایپرتنس) در تصاویر T2 یا FLAIR دیده میشود.
- Plaque (پلاک)
ضایعات مزمن و پایدار که نشاندهنده آسیب ناشی از MS هستند، معمولاً در ماده سفید و اغلب در مناطق خاص مانند اطراف بطنها یا جسم پینهای مشاهده میشوند.
3.Periventricular Lesions (ضایعات اطراف بطنها)
ضایعات در نزدیکی بطنهای مغز که یکی از ویژگیهای تشخیصی MS است.
4.Dawson’s Fingers (انگشتان داوسون)
ظاهر مشخص ضایعات اطراف بطنها که در راستای وریدهای کوچک قرار دارند و نمایی شبیه به انگشتان دارند.
5.Active Lesion (ضایعه فعال)
نواحی که پس از تزریق ماده حاجب گادولینیوم، افزایش شدت سیگنال نشان میدهند، و حاکی از التهاب فعال و اختلال در سد خونی -مغزی هستند.
- Chronic Lesion (ضایعه مزمن)
ضایعات پایدار و غیرفعال که بدون افزایش شدت سیگنال پس از تزریق ماده حاجب در تصاویر دیده میشوند.
7.Black Holes (حفرههای سیاه)
ضایعات هیپویینتنس در تصاویر T1 که نشاندهنده تخریب شدید بافت عصبی و کاهش حجم ماده مغذی هستند.
- Spinal Cord Lesions (ضایعات نخاعی)
ضایعات در طناب نخاعی که در تصاویر T2 بهصورت نواحی با سیگنال بالا ظاهر میشوند و میتوانند در تأیید تشخیص کمک کنند.
- Atrophy (آتروفی)
کاهش حجم مغز یا نخاع که نشاندهنده پیشرفت بیماری و تخریب نورونی است.
درمان مولتیپل اسکلروزیس (MS)
درمان بر کاهش شدت حملات، کند کردن پیشرفت بیماری، و مدیریت علائم متمرکز است. داروهای تعدیلکننده سیستم ایمنی مانند اینترفرون بتا، گلاتیرامر استات، یا داروهای خوراکی (مانند فینگولیمود و دیمتیل فومارات) برای کاهش تعداد و شدت حملات استفاده میشوند. در موارد شدید یا عودهای فعال، کورتیکواستروئیدها مانند متیلپردنیزولون تجویز میشوند. داروهای جدیدتر مانند اوکرلیزومب یا آلمتوزومب برای کنترل نوعهای پیشرونده مؤثر هستند. مدیریت علائم شامل فیزیوتراپی، درمان اسپاسمها با داروهایی مانند باکلوفن، و کنترل درد یا خستگی با داروها و مشاوره روانشناسی است. درمان فردی بر اساس شدت و نوع بیماری تنظیم میشود.
زمان تحویل جواب ام آر آی، چه در مدل با تزریق کنتراست و چه بدون تزریق، معمولاً بین ۱ تا ۳ روز کاری طول میکشد. این زمان بستگی به مرکز تصویربرداری و حجم کاری آنها دارد.
اطلاعات مهمی که قبل از ام آر آی باید به پزشک اعلام کنید.
- وجود ایمپلنتها یا وسایل فلزی در بدن: مانند پیس میکر، دندانهای فلزی، مفاصل مصنوعی یا هر نوع وسیله پزشکی فلزی دیگر که ممکن است در داخل بدن قرار داشته باشد.
- اختلالات اضطرابی یا ترس از فضاهای بسته (کلاستروفوبیا): اگر بیمار دچار ترس از فضای بسته باشد، باید به پزشک اطلاع دهد تا در صورت لزوم، آرامبخش تجویز شود یا از دستگاههای با قطر بزرگتر (Wide-bore MRI) استفاده شود.
- سابقه مشکلات عصبی یا پزشکی خاص: مانند سکته مغزی یا بیماریهای مزمن گردنی که ممکن است تأثیرگذار باشند.
- سابقه واکنش آلرژیک به مواد کنتراست: بیمار باید به پزشک اطلاع دهد اگر سابقه حساسیت یا واکنش به مواد کنتراست (گادولینیوم) یا هر دارویی مشابه دارد.
- مشکلات کلیوی: ازآنجاکه عملکرد کلیهها برای دفع ماده کنتراست مهم است، بیمار باید اگر مشکل کلیوی (مثل نارسایی کلیه) دارد، به پزشک اطلاع دهد.
- بیماریهای قلبی یا عروقی: اگر بیمار مشکلات قلبی یا عروقی دارد، مانند فشارخون بالا یا بیماریهای شریانی، باید به پزشک بگوید.
- حاملگی یا شیردهی: اگر بیمار باردار است یا شیردهی دارد، این اطلاعات باید به پزشک گفته شود تا از بروز مشکلات جلوگیری شود.
توصیههای روز قبل ام آر آی
برای ام آر آی با تزریق کنتراست، برخی موارد آمادهسازی لازم است. بیمار ممکن است به توصیه پزشک ۴-۶ ساعت قبل از انجام ام آر آی ناشتا باشد، تا خطر واکنشهای احتمالی به ماده کنتراست کاهش یابد. همچنین اگر بیمار مشکلات کلیوی دارد، ممکن است پزشک آزمایشهای عملکرد کلیه را تجویز کند تا اطمینان حاصل شود که بدن میتواند ماده کنتراست را بهخوبی دفع کند. بیمار باید هرگونه حساسیت دارویی یا سابقه واکنش به مواد کنتراست را به پزشک اطلاع دهد. مانند ام آر آی بدون تزریق، در روز تصویربرداری نیز باید از پوشیدن وسایل و زیورآلات فلزی خودداری کند.
سؤالات متداول
فردی که اضطراب زیادی دارد، ام آر آی چگونه برایش انجام میشود؟
برای افرادی با اضطراب شدید، میتوان از روشهای آرامبخشی مانند تجویز داروهای ضداضطراب قبل از انجام ام آر آی استفاده کرد تا راحتی بیمار حین تصویربرداری افزایش یابد.
هزینه ام آر آی گردن شامل چه مواردی است؟
هزینه ام آر آی گردن شامل تعرفه تصویربرداری، هزینههای مربوط به تزریق ماده حاجب (در صورت نیاز)، و هزینههای جانبی مانند گزارشدهی و تفسیر تصاویر توسط پزشک متخصص میشود.
آیا ام آر آی گردن در ایران تحت پوشش بیمه است؟
بله ام آر آی گردن در ایران تحت پوشش بیمههای پایه و تکمیلی قرار دارد؛ البته میزان پوشش و پرداخت بستگی به نوع بیمه و قرارداد آن دارد.
آیا ام آر آی گردن عوارض دارد؟
ام آر آی گردن بهطورکلی عوارضی ندارد؛ اما در صورت استفاده از ماده حاجب، ممکن است واکنشهای آلرژیک نادر رخ دهد.
آیا ام آر آی برای فرد باردار انجام میشود؟ ضرر ندارد؟
ام آر آی در دوران بارداری تنها در صورت ضرورت پزشکی و با تشخیص پزشک انجام میشود؛ زیرا تأثیرات آن بر جنین به طور کامل مشخص نیست.
ام آر آی برای چه کسانی خطرناک است؟
افرادی که دارای ایمپلنتهای فلزی، ضربانساز قلب (پیسمیکر)، یا کلیپسهای آنوریسم مغزی هستند، ممکن است نتوانند ام آر آی انجام دهند؛ زیرا میدان مغناطیسی قوی میتواند با این دستگاهها تداخل داشته باشد.
آیا در ام آر آی گردن ساختار مغز هم تصویربرداری میشود؟
خیر، ام آر آی گردن به طور اختصاصی ناحیه گردن را بررسی میکند و ساختار مغز را شامل نمیشود؛ برای بررسی مغز، ام آر آی مغز انجام میشود.
آیا بدون تجویز پزشک میشود ام آر آی داد؟
انجام ام آر آی معمولاً نیاز به تجویز پزشک دارد؛ زیرا باید دلیل پزشکی مشخصی برای انجام آن وجود داشته باشد.
چرا در اتاق ام آر آی نمیشود همراه داشت؟
به دلیل وجود میدان مغناطیسی قوی در اتاق ام آر آی، حضور همراه ممکن است خطرناک باشد و همچنین میتواند بر کیفیت تصاویر تأثیر منفی بگذارد.
آیا داروهای فشارخون و قند را میتوان قبل از ام آر آی مصرف کرد؟
بله معمولاً میتوان داروهای فشارخون و قند را قبل از ام آر آی مصرف کرد؛ اما بهتر است پیش از انجام تصویربرداری با پزشک یا تکنسین مربوطه مشورت کنید.
