تنگی کانال نخاع گردن به طور معمول در نتیجه عواملی مانند افزایش سن، دیسک گردن یا آرتروز ایجاد شده و با علائمی مانند گردن درد و بیحسی در دستها همراه است. درمان تنگی کانال نخاع گردن بستگی بهشدت آن دارد و با روشهایی مانند دارودرمانی، فیزیوتراپی و عمل جراحی بیش از 80 درصد بیماران بهبود مییابند. درمانهای خانگی مانند آب درمانی، کمپرس سرد و گرم و انجام حرکات ورزشی نیز، میتوانند به کاهش درد و افزایش سرعت بهبودی (به خصوص در بیماران گریدهای متوسط تا خفیف) کمک کنند.
تنگی کانال نخاع گردن چیست؟
تنگی کانال نخاع گردن وضعیتی است که در آن فضای داخل کانال نخاعی به دلایل مختلفی باریک میشود و به نخاع یا ریشههای عصبی فشار وارد میکند. نخاع در میان ستون مهره قرار داشته و ریشههای عصبی از آن منشعب میشوند و از طریق سوراخهای اطراف ستون فقرات خارج میگردند. وقتی این فضا بهواسطهی فرسایش مهرهها، بیرونزدگی دیسک، رشد زوائد استخوانی یا ضخیمشدن رباطها کاهش پیدا کند، انتقال پیامهای عصبی مختل میشود و علائم تنگی کانال نخاع گردن ایجاد میشود.
بهطورکلی تنگی کانال نخاع گردن میتواند در نتیجه واردشدن فشار به خود نخاع یا به ریشههای عصبی ایجاد شود. هنگامی که فشار به خود نخاع وارد شده باشد، همه بدن تحتتأثیر قرار میگیرد (مانند بیحسی هر دو دست) اما زمانی که به ریشههای عصبی فشار وارد شود، بخش خاص از بدن (مثلاً بیحسی در یک دست) دچار مشکل میشود.
تحقیقات نشان داده است که تنگی کانال نخاع گردن بیشتر در افراد بالای 50 سال دیده میشود و حدوداً 9 درصد افراد بالای ۷۰ سال به آن مبتلا هستند. دلیل اصلی ابتلای افراد مسن به این وضعیت، فرسایش ستون مهرهها در اثر افزایش سن است.
شایعترین علائم تنگی کانال نخاع گردن شامل درد گردن، کاهش دامنه حرکتی، گزگز یا بیحسی در دستها، ضعف عضلانی در اندامهای فوقانی و تحتانی، ناپایداری در راهرفتن و در موارد شدید، بیاختیاری ادرار است. گاهی این وضعیت بهتدریج و بدون علامت بروز میکند و تنها در مراحل پیشرفته با نشانههای عصبی جدی همراه میشود؛ اما در مواردی نیز علائم این وضعیت از همان ابتدا به وجود میآید.
آیا تنگی کانال نخاعی گردن درمان میشود؟
تنگی کانال نخاعی گردن بهطورکلی قابلدرمان است، اما میزان موفقیت درمان بهشدت این عارضه وابسته است. شدت تنگی کانال نخاع گردن باتوجهبه میزان تنگشدگی کانال نخاع تعیین شده و به 4 درجه (گرید) تقسیم میشود.
شدت آسیب وارد شده و وضعیت نخاع در گریدهای مختلف تنگی کانال نخاع گردن در جدول زیر توضیح داده شده است.
| گرید 0 (صفر): هیچگونه تنگی وجود ندارد و فضای مایع اطراف نخاع کاملاً باز است. |
| گرید 1: بیش از 50 درصد فضای مایع اطراف نخاع تنگ شده است ولی هنوز فشاری به خود نخاع وارد نشده و شکل آن طبیعی است. |
| گرید 2: نخاع فشرده شده و شکلش تغییر کرده است، اما هنوز نشانهای از آسیب بافت نخاع دیده نمیشود. |
| گرید 3: نخاع فشرده شده، تغییر شکل داده است و بافت نخاع آسیب دیدهاست. |
تشخیص شدت تنگی کانال نخاع گردن به طور معمول بهوسیله تصویر امآرآی (MRI) گردن بیمار انجام میشود. در ادامه میتوانید نمونهای از تصویر امآرآی گردن با گریدهای مختلف تنگی کانال را مشاهده کنید. اولین تصویر نشاندهنده کانال نخاع سالم و پس از آن تنگی کانال نخاع گرید 1 تا 3 است.
اگر تنگی نخاع خفیف دارید (گرید 1):
یک تحقیق علمی با بررسی بیش از 90 هزار بیمار تنگی کانال نخاع گردن نشانداد که بیش از 90 درصد بیماران، با طی کردن فرآیند درمان غیرجراحی، بهبود مییابند. همچنین در یک تحقیق (جدول 4) با مقیاس کوچکتر نشان داده شد که تنها 8.3 درصد از بیماران گرید 1 تنگی کانال نخاع گردن به جراحی نیاز پیدا میکنند.
تنگی خفیف کانال نخاع گردن (گرید ۱) در بیشتر موارد با اصلاح سبک زندگی، استفاده از کمپرس سرد و گرم، آبدرمانی، استفاده از بریس گردن، دارودرمانی و فیزیوتراپی بهبود مییابد.
اگر تنگی نخاعی گردنتان گرید 2 است:
بر اساس تحقیقات انجام شده، تنها کمتر از 30 درصد بیماران درگیر گرید 2 تنگی کانال نخاع گردن به عمل جراحی نیاز پیدا میکنند و با طی کردن فرآیندهای درمانی و اقدامات مراقبتی در خانه بهبود مییابند. بیمارانی که به عمل جراحی نیاز پیدا میکنند نیز با احتمال بالای 80 درصد (در برخی موارد بالای 90 درصد) بهبود یافته و به زندگی معمول خود بازمیگردند.
تنگی کانال نخاع گردن (گرید ۲) معمولاً با ترکیبی از روشهای درمانی؛ یعنی اصلاح سبک زندگی، استفاده از کمپرس سرد و گرم، آبدرمانی، استفاده از بریس گردن، دارودرمانی (تزریق کورتیکواستروئید) و فیزیوتراپی درمان میشود. درصورتیکه درمانهای غیرجراحی باعث بهبود علائم نشود، انجام عمل جراحی ضرورت مییابد.
اگر تنگی نخاع گردن گرید 3 دارید:
تنگی شدید کانال نخاع گردن (گرید ۳) اغلب به دلیل واردشدن آسیب به نخاع نیازمند جراحی است و در صورت عدم انجام عمل جراحی، خطر ناتوانیهای حرکتی یا آسیب دائمی نخاع افزایش مییابد. این در حالی است که مطالعات انجام شده بیانگر بهبود بیش از 80 درصد بیماران با انجام به موقع جراحی است.
شیوههای درمانی غیر جراحی برای بیماران گرید 3 تنگی کانال نخاع گردن تأثیر زیادی نداشته و بیشتر بیماران لازم است عمل جراحی انجام دهند. بااینحال اقدامات دیگری مانند دارودرمانی و فیزیوتراپی نیز برای کنترل علائم قبل و بعد جراحی ممکن است توسط پزشک تجویز گردد.
تحقیقات نشان میدهد که دوران نقاهت پس از جراحی کورپکتومی (به بخش جراحی کورپکتومی لینک شود) تنگی کانال نخاع گردن معمولاً 3 تا 12 ماه طول کشیده و پس از آن میتوان به زندگی روزمره بازگشت. اصلاح سبک زندگی، استفاده از وسایل کمکی مانند عصا برای مشکلات حرکتی یا بریس گردن در دوره نقاهت، حفظ وضعیت صحیح قرارگیری بدن و پرهیز از واردشدن هرگونه فشار به گردن مانند بلندکردن اجسام سنگین به مدیریت علائمی مانند مشکلات هماهنگی، ضعف شدید در بدن یا بیحسی کمک میکند.
راههای درمان تنگی کانال نخاعی
برای درمان تنگی کانال نخاع گردن مراجعه به پزشک و دریافت درمان تخصصی متناسب شامل فیزیوتراپی، دارودرمانی و در برخی موارد عمل جراحی ضروری است. در کنار این موارد میتوان با انجام اقدامات و درمانهای خانگی مانند اصلاح سبک زندگی، کمپرس سرد و گرم و انجام تمرینات ورزشی سرعت بهبودی را افزایش داده و برخی علائم مانند درد را تسکین داد. در ادامه میتوانید انواع راههای درمان تنگی کانال نخاع گردن را بخوانید.
اصلاح سبک زندگی
اصلاح سبک زندگی میتواند به مدیریت علائم تنگی کانال نخاعی گردن کمک کند، فشار روی ستون فقرات را کاهش دهد و کیفیت زندگی را بهبود ببخشد. ایجاد تغییر در سبک زندگی اگرچه تنگی کانال نخاع گردن را به طور کامل درمان نمیکند، اما اگر با درمانهای دیگر همراه باشد، میتواند پیشرفت آن را کند کرده و نیاز به جراحی را به تعویق بیندازد یا حتی منتفی کند.
اصلاح سبک زندگی شامل داشتن رژیم غذایی مناسب و کاهش وزن، داشتن تحرک، اصلاح شیوه قرارگیری بدن و مدیریت استرس میشود. با زدن روی گزینههای زیر میتوانید اطلاعات بیشتری درباره هرکدام از این موارد به دست آورید.
رژیم غذایی مناسب و کاهش وزن
تحقیقات زیادی در زمینه غذاهای مفید برای بهبود تنگی کانال نخاع گردن وجود ندارد، اما بهطورکلی مصرف غذاهای ضدالتهاب مانند انواع توتها که باعث کاهش التهاب عمومی در بدن میشوند، ممکن است برای این وضعیت مفید باشد. همچنین در یک تحقیق علمی نشان داده شد که غذاهای حاوی پلیفنول مانند روغن زیتون در پیشگیری از تنگی کانال نخاع کمر تأثیر دارد، در نتیجه ممکن است مصرف این دسته از مواد غذایی برای بیماران تنگی کانال نخاع گردن نیز فوایدی در بر داشته باشد.
در تنگی کانال نخاع گردن، علاوه بر داشتن یک رژیم غذایی مناسب، کاهش وزن اهمیت زیادی دارد چراکه اضافهوزن باعث افزایش فشار غیرمستقیم روی ستون فقرات میشود، تعادل بدن را به هم میزند و التهاب عمومی بدن را افزایش میدهد که میتواند درد و علائم عصبی را تشدید کند. چاقی همچنین تحرک فرد را محدود میکند، عضلات حمایتی گردن را تضعیف کرده و روند پیشرفت بیماری را سرعت میبخشد.
تصور بسیاری از افراد بر این است که باید وزن خود را شدیداً کاهش دهند و در نتیجه از این کار اجتناب میکنند؛ اما کاهش ۵ تا ۱۰ درصد وزن نیز میتواند به طور قابلتوجهی فشار مکانیکی و التهاب سیستمیک را کاهش داده و علائم را کنترلپذیرتر کند. داشتن یک رژیم غذایی مناسب شامل سبزیجات، پروتئینهای بدون چربی و مصرف غلات کامل و همچنین پرهیز از مصرف غذاهای فراوری شده میتواند به کاهش وزن کمک کند.
داشتن تحرک
حفظ تحرک در بیماران تنگی کانال نخاع گردن اهمیت بسیاری دارد چراکه میتواند به بهبود کیفیت زندگی، کاهش علائم و جلوگیری از پیشرفت عارضه کمک کند. بیتحرکی طولانیمدت باعث ضعیفشدن عضلات گردن، شانهها و کمر میشود که در نتیجه آن فشار روی ستون فقرات افزایشیافته و علائمی مانند درد بدتر میشوند.
تحرک داشتن برای همه بیماران تنگی کانال نخاع گردن توصیه میشود، به شرطی که بدون واردکردن فشار به گردن انجام شده و با مشورت پزشک باشد.
در ادامه میتوانید چند روش حفظ تحرک بدون ایجاد فشار روی گردن را بخوانید.
- پیادهروی سبک: راهرفتن در مسافتهای کوتاه و با سرعت ملایم (مثلاً 15-20 دقیقه در روز) عضلات را بدون وارد شدن فشار به گردن فعال نگه میدارد. توجه داشته باشید که از پیادهروی روی سطوح شیبدار پرهیز کرده و در تمام مدت سر خود را صاف نگه دارید.
- فعالیتهای نشسته آرام: انجام کارهایی مثل نقاشی، پازل حلکردن یا مطالعه با زاویه مناسب (مثلاً با بالش برای حمایت از گردن) میتواند بدون واردکردن فشار به گردن، ذهن و بدن را فعال نگه دارد.
- کار با دستها: فعالیتهای سبک مثل بافتنی یا مرتبکردن وسایل سبک میتواند بدون نیاز به حرکتدادن گردن، تحرک دستها را حفظ کند. البته باید توجه داشته باشید که در هنگام انجام این کار سر نباید بههیچعنوان خم شود.
اصلاح وضعیت بدن (هنگام نشستن، کار با گوشی و خواب)
وضعیت بدنی نامناسب مانند خوابیدن در حالت نامناسب، نشستن به شیوه اشتباه و خمشدن به جلو موقع کار با گوشی یا لپتاپ، فشار روی گردن و ستون فقرات رو بیشتر میکند و در نتیجه باعث افزایش علائم تنگی کانال نخاع گردن مانند گردن درد میشود. در ادامه میتوانید روش صحیح خوابیدن، نشستن و استفاده از گوشی همراه و لپتاپ را بخوانید.
- خوابیدن: هنگام خواب بهتر است به پشت یا پهلوها بخوابید و از خوابیدن روی شکم پرهیز کنید. استفاده از وسایل ارگونومیک مانند بالش مناسب و تشک سفت نیز میتواند به بهبود و مدیریت علائم شما کمک کند.
- نشستن: هنگام نشستن شانهها را کمی به عقب متمایل کنید و از خمکردن سر بپرهیزید. بهتر است سر صاف و همراستا با ستون فقرات قرار بگیرد. توجه داشته باشید که نشستن طولانیمدت با واردکردن فشار به ستون فقرات گردن و همچنین ایجاد اسپاسم عضلانی در این ناحیه، باعث افزایش درد میشود و میتواند وضعیت شما را بدتر از قبل کند. اگر به دلیل شغل خود مدت طولانی در حالت نشسته هستید، هر 30 تا 45 دقیقه یکبار بلند شده و برای 2 الی 3 دقیقه راه بروید. همچنین میتوانید از وسایل حمایتی مانند صندلی ارگونومیک نیز بهره ببرید.
- استفاده از گوشی همراه و لپتاپ: هنگام استفاده از گوشی همراه، هرگز سروگردن خود را خم نکنید و بهجای آن، گوشی همراه را بهاندازهای که در راستای چشمانتان قرار بگیرد، بالا آورید. هنگام استفاده از لپتاپ نیز لازم است از یک میز و صندلی مناسب استفاده کنید و صفحهنمایش لپتاپ همراستا با چشمها قرار بگیرد.
مدیریت استرس
هرچند استرس بهصورت مستقیم روی تنگی کانال نخاع گردن تأثیر نمیگذارد، اما بااینحال میتواند باعث سفتی و گرفتگی عضلات گردن شده و درد را افزایش دهد؛ ازاینرو مدیریت استرس اهمیت بسیاری دارد. انجام فعالیتهایی مانند تنفس عمیق و مدیتیشن میتوانند در کاهش استرس بسیار مؤثر واقع شوند.
در کنار انجام اقدامات مفید برای بهبود سبک زندگی، پرهیز از انجام کارهایی مانند نشستن طولانی (همانطور که در اصلاح وضعیت بدن توضیح داده شد) و بلندکردن اجسام سنگین از اهمیت بسیاری برخوردار است. بلند کردن اجسام سنگین (حداکثر 5 کیلوگرم برای بیماران گرید 1 و 2 و حداکثر 2 کیلوگرم برای بیمارانی که جراحی کردهاند) میتواند باعث وارد شدن آسیب به مهرههای گردن و بدتر شدن وضعیت کانال نخاع گردن شود.
کمپرس سرد و گرم
کمپرس گرم و سرد از روشهای درمانی برای کاهش علائم تنگی کانال نخاع گردن، مانند درد و سفتی عضلات هستند. کمپرس سرد با کاهش جریان خون، التهاب و درد حاد را تسکین میدهد و برای موارد التهابی مناسب است. کمپرس گرم با بهبود گردش خون، عضلات را شل کرده و درد مزمن یا خشکی گردن را کم میکند.
میتوانید بسته به نیاز از کمپرس سرد، گرم یا هر دو بهصورت ترکیبی استفاده کنید. در روش ترکیبی، ابتدا کمپرس سرد را برای کاهش التهاب اعمال کنید و پس از حداقل یک ساعت، از کمپرس گرم برای رفع سفتی بهره ببرید.
- نحوه استفاده از کمپرس سرد: کیسه یخ یا حوله سرد را در پارچه بپیچید و 10 تا 15 دقیقه روی ناحیه دردناک گردن قرار دهید. هر 2 تا 3 ساعت تکرار کنید. بیش از 15 دقیقه استفاده نشود تا پوست آسیب نبیند.
- نحوه استفاده از کمپرس گرم: کیسه آب گرم یا حوله گرم (با دمای ملایم) را 15 تا 20 دقیقه روی گردن بگذارید. هر 2 تا 3 ساعت تکرار کنید. مراقب باشید دما بیش از حد بالا نباشد تا از سوختگی جلوگیری شود.
هشدار
در صورت افزایش هرکدام از علائم تنگی کانال نخاع گردن مانند درد، بیحسی یا گزگز شدید استفاده از کمپرس سرد و گرم را متوقف کنید. برای ایمنی بیشتر، کمپرس را مستقیماً روی پوست قرار ندهید و از خوابیدن با آن خودداری کنید.
آبدرمانی
آبدرمانی روشی مؤثر و کمخطر برای کاهش علائم تنگی کانال نخاع گردن، مانند درد، سفتی و گزگز، بهویژه در گریدهای خفیف تا متوسط (1 و 2) است. این روش با کاهش فشار روی مهرهها و اعصاب گردن، به بهبود عملکرد و افزایش دامنه حرکتی کمک میکند.
انجام تمرینات ساده در آب، مانند کشش ملایم گردن، چرخش شانهها و راهرفتن، عضلات اطراف ستون فقرات را تقویت کرده و انعطافپذیری گردن را بهبود میبخشد. همچنین اگر آبدرمانی در یک استخر درمانی با آب گرم دمای 32 تا 35 درجه سانتیگراد انجام شود، عضلات را شل میکند، التهاب را کاهش میدهد و باعث افزایش آرامش میشود.
جلسات آبدرمانی را 2 تا 3 بار در هفته، هر بار 30 تا 45 دقیقه، در استخر درمانی با نظارت فیزیوتراپیست انجام دهید. تمرینات باید تحت نظر متخصص باشد تا از حرکات نادرست که ممکن است علائم عصبی مانند بیحسی یا ضعف را تشدید کند، جلوگیری شود. در گریدهای شدید (3 و بالاتر)، آبدرمانی تنها بهعنوان روش کمکی (مثلاً پس از جراحی) و با احتیاط توصیه میشود.
تمرینات پیشنهادی برای آبدرمانی
تمرینات آبدرمانی بهتر است باتوجهبه شرایط خاص هر فرد مانند سن و شدت بیماری، توسط فیزیوتراپیست یا پزشک متخصص طراحی شود، اما بااینحال برخی تمرینات رایج وجود دارد که میتوانید در ادامه بخوانید.
- کشش ملایم گردن: سر را بهآرامی به طرفین خم کنید تا عضلات کشیده شوند.
- چرخش شانهها: شانهها را بهصورت دایرهای در آب حرکت دهید تا سفتی کاهش یابد.
- راهرفتن در آب: با قدمهای آرام در آب حرکت کنید تا فشار روی گردن کم شود.
استفاده از بریس گردن (گردنبند طبی)
گردنبند طبی یک وسیله حمایتی است که برای محدودکردن حرکت گردن و کاهش فشار روی نخاع یا ریشههای عصبی در تنگی کانال نخاعی گردن استفاده میشود. در موارد غیرجراحی بریس گردن معمولاً 2 تا 6 هفته استفاده میشود و در موارد پس از جراحی استفاده از آن ممکن است تا 12 هفته ادامه یابد. مدت زمان استفاده از بریس معمولا روزانه بین 2 تا 4 ساعت بوده و مگر در شرایط خاص و با صلاح دید پزشک نیازی به استفاده دائمی از آن نیست.
به طور کلی برای بیماران تنگی کانال نخاع گردن دو نوع بریس تجویز میشود. بریس نرم که بیشتر برای بیماران گرید 1 و 2 توصیه شده و بدون ایجاد محدودیت شدید برای حرکات گردن، باعث تسکین درد میشود. از طرف دیگر بریس سخت بیشتر برای بیمارانی که جراحی انجام دادهاند تجویز میشود چراکه باید حرکات گردن کاملا محدود شده و بیشترین حمایت از ستون فقرات آنها به عمل آید.
بریس گردن برای شرایط مختلفی از جمله کنترل علائم تنگی کانال نخاعی گردن استفاده میشود که در ادامه میتوانید آنها را بهاختصار بخوانید.
- کنترل علائم: بریس در گریدهای خفیف تا متوسط برای کاهش درد و گزگز ناشی از التهاب استفاده میشود.
- پس از ضربه: تثبیت گردن برای جلوگیری از آسیب بیشتر در تصادفات خفیف.
- پس از جراحی: حمایت از گردن برای بهبودی پس از عمل.
- فعالیتهای تشدیدکننده: کاهش فشار در فعالیتهایی مثل کار طولانی یا رانندگی.
- اصلاح وضعیت بدن: بهبود خمیدگی سر به جلو برای کاهش فشار روی نخاع در تمامی گریدهای تنگی کانال نخاع گردن.
دارودرمانی
دارودرمانی در همه گریدهای تنگی کانال نخاع گردن تجویز شده و عمدتاً برای کاهش علائم مانند درد، التهاب، اسپاسم عضلانی و دردهای عصبی استفاده میشود. دارودرمانی شامل داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، مسکنها، شلکنندههای عضلانی، داروهای ضددرد عصبی و تزریق کورتیکواستروئید میشود که در ادامه بهصورت مختصر به هرکدام از آنها اشاره شده است.
- داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی: این داروها برای کاهش درد و التهاب ناشی از تنگی کانال نخاعی گردن تجویز میشوند و برای علائم خفیف تا متوسط مؤثرند. هرچند بسیاری از این داروها (مثل ایبوپروفن) بدون نسخه نیز تجویز میشوند؛ اما استفاده طولانی مدت از آنها (بیشتر از یک هفته) لازم است تحت نظر پزشک باشد. ایبوپروفن، ناپروکسن، دیکلوفناک و کترولاک از جمله رایجترین داروهای ضدالتهاب به شمار میروند.
- مسکنها: این داروها در کنترل درد خفیف نقش دارند و در مواردی که التهاب کم است یا بیمار نمیتواند داروهای ضدالتهاب مصرف کند، استفاده میشود و عوارض گوارشی کمتری دارد. داروهایی مانند استامینوفن در این دسته قرار میگیرند.
- شلکنندههای عضلانی: این داروها برای کاهش اسپاسم و سفتی عضلات گردن ناشی از تنگی کانال نخاعی به کار میروند و در کوتاهمدت به بهبود برخی علائم مانند دردهای عضلانی کمک میکنند. باید توجه داشت که به دلیل ایجاد خوابآلودگی یا سرگیجه، معمولاً برای دورههای کوتاه و تحت نظارت پزشک تجویز میشوند. متوکاربامول، باکلوفن و تیزانیدین از جمله رایجترین داروهای این دسته هستند.
- داروهای ضددرد عصبی: این داروها بهصورت مستقیم روی عصبها تأثیر گذاشته و برای مدیریت علائمی مانند گزگز، سوزش یا بیحسی ناشی از فشار عصبی در تنگی کانال نخاعی مؤثر هستند. پرگابالین و گاباپنتین از جمله شناختهشدهترین داروها در این دسته هستند.
- تزریق کورتیکواستروئیدها: ضدالتهابهای استروئیدی برای کاهش التهاب شدید و درد عصبی بهکاررفته و در بیماران با علائم متوسط تا شدید (گرید 2 و 3) کاربرد بیشتری دارند. این داروها برای تاثیر بیشتر، در فضای اپیدورال (فضای اطراف نخاع) تزریق میشوند و تاثیر آنها از 1 تا 6 ماه باقی میماند.
فیزیوتراپی
فیزیوتراپی یکی از کلیدیترین درمانهای غیرجراحی تنگی کانال نخاع گردن بهویژه در بیماران گرید 1 و 2 این وضعیت به شمار میرود و با کاهش درد، بهبود حرکت و کم کردن فشار روی نخاع و اعصاب در کاهش علائم این وضعیت نقش دارد. مدت زمان اثر فیزیوتراپی روی بهبود علائم تنگی کانال نخاع برای بیماران مختلف وابسته به گرید بیماری و شرایط شخصی هر فرد متفاوت است اما معمولا طی 2 تا 8 هفته احساس میشود.
فیزیوتراپی شامل انجام حرکات کششی و درمان با استفاده از دستگاههای میشود که در جدول زیر میتوانید بهاختصار آنها را مطالعه کنید.
| ماساژ بافت نرم |
|
| موبیلیزاسیون مفصلی |
|
| تراکشن گردنی |
|
| تمرینات ایزومتریک گردن |
|
| تحریک الکتریکی (TENS) |
|
| اولتراسوند درمانی |
|
| لیزردرمانی |
|
| طب سوزنی |
|
ورزش و حرکات کششی
حرکات کششی و ورزشهای ملایم بهعنوان بخشی از فیزیوتراپی میتوانند در مدیریت علائم تنگی کانال نخاع گردن، بهویژه در گریدهای خفیف تا متوسط (1 و 2)، مؤثر باشند. این تمرینات با تقویت عضلات گردن و شانه، بهبود گردش خون و اصلاح وضعیت بدن، فشار روی نخاع و اعصاب را کاهش داده و علائمی مانند درد، سفتی و گزگز را تسکین میدهند.
به طور معمول این حرکات در فیزیوتراپی آموزشدادهشده و با توصیه متخصص میتوانید آنها را در خانه نیز انجام دهید. تمرینات کششی هدفمند، با افزایش انعطافپذیری و کاهش تنش عضلانی، به بهبود تحرک و مدیریت درد مزمن کمک میکنند.
توجه داشته باشید که هرگونه ورزش یا حرکت کششی باید با مشورت پزشک متخصص یا فیزیوتراپیست و متناسب با شرایط بیمار انجام شود تا از آسیب به ستون فقرات جلوگیری گردد. حرکات نادرست یا شدید، ممکن است علائم عصبی مانند بیحسی یا ضعف را تشدید کند.
در ادامه میتوانید برخی از حرکات کششی مناسب برای تنگی کانال نخاع گردن را ببینید.
کشش جانبی گردن
این حرکت با کشیدن عضلات کناری گردن، آنها را شل میکند تا فشار روی اعصاب کم شده و درد و گزگز کاهش یابد.
- روش: بهآرامی سر به یک سمت خم شده تا گوش به شانه نزدیک شود (بدون بالابردن شانه).
- مدت: 15 تا 20 ثانیه در هر سمت.
- تکرار: 2 تا 3 بار برای هر سمت.
چرخش ملایم گردن
این حرکت کششی با نرم کردن مفاصل گردن، جریان خون را بهبود میبخشد و فشار و سفتی نخاع را کم میکند.
- روش: سر بهآرامی به سمت راست چرخیده میشود به شکلی که نگاه روی شانه باشد، سپس همین کار به سمت چپ تکرار میشود.
- مدت: هر چرخش 10 ثانیه.
- تکرار: 3 بار در هر جهت.
بالابردن شانهها
این حرکت با تقویت عضلات شانه، وضعیت قرارگیری گردن را بهبود بخشیده و به صاف بودن سر کمک میکند تا فشار روی نخاع کاهش یابد.
- روش: شانهها به سمت گوشها بالا برده میشود و پس از 5 ثانیه بهآرامی پایین آورده میشود.
- تکرار: 8 تا 10 بار.
عمل جراحی
جراحی باهدف کاهش فشار روی نخاع و تثبیت ستون فقرات انجام میشود تا از آسیب دائمی جلوگیری کرده و عملکرد ستون فقرات را بهبود ببخشد. عمل جراحی برای تنگی کانال نخاعی گردن معمولاً برای بیماران گرید 3 تجویز میشود. همچنین در صورتی که درمانهای غیرجراحی مانند اصلاح سبک زندگی، فیزیوتراپی و دارودرمانی نتوانند علائم بیماران گرید 1 و 2 را بهطور مؤثر مدیریت کنند، انجام عمل جراحی ضرورت مییابد.
در ادامه میتوانید درباره انواع عملهای جراحی برای تنگی کانال نخاع گردن را بخوانید.
- لامینکتومی گردنی: بخشی از استخوان پشت مهره (لامینا) برداشته میشود تا فضای نخاع بازتر شود. این عمل جراحی از پشت گردن انجام میشود.
- لامینوپلاستی: جراح استخوان پشت مهره (لامینا) را برش میدهد و آن را مثل یک در لولایی باز میکند تا کانال نخاعی بزرگتر شود. سپس با پیچ یا پیوند، آن را در حالت باز نگه میدارد.
- دیسککتومی قدامی گردن و فیوژن (ACDF): هنگامی که دیسک گردن باعث تنگی کانال نخاع شده باشد، با انجام این عمل جراحی دیسک از جلوی گردن برداشته شده و مهرهها با پیوند استخوانی یا فلز جوش داده میشوند.
- فورامینوتومی: استخوان یا بافت اطراف سوراخ خروجی عصب برداشته میشود تا فشار از روی عصب برداشته شود.
- کورپکتومی: زمانی که مهره و دیسکهای آسیبدیده تنگی کانال نخاعی ایجاد کرده باشند با این عمل جراحی برداشته شده و با پیوند استخوانی یا فلز جایگزین میشوند. این جراحی معمولاً برای موارد شدید انجام میشود.
مدتزمان نقاهت پس از جراحی تنگی کانال نخاعی گردن، به عواملی مانند نوع جراحی، شدت بیماری و وضعیت عمومی سلامت بیمار بستگی دارد. بااینحال، بهطورکلی بیماران معمولاً بین ۱ تا ۳ روز در بیمارستان بستری میمانند، پس از ۲ تا ۶ هفته قادر به ازسرگیری فعالیتهای سبک خواهند بود و طی ۳ تا 12 ماه به حداکثر بهبود در درد و عملکرد میرسند.
هشدار
سیگارکشیدن باعث کندشدن التیام زخم پس از عمل جراحی شده و ممکن است مانع از جوشخوردن مهرهها شود. بر اساس تحقیقات انجام شده روی عملهای جراحی ستون فقرات گردن که شامل عملهای جراحی مرتبط به تنگی کانال نخاعی گردن نیز میشود، نیاز به انجام مجدد عمل جراحی در بین افراد سیگاری تقریباً 2 برابر بیشتر از دیگران است.
سؤالات متداول
آیا تنگی کانال نخاع گردن با درمانهای خانگی درمان میشود؟
در تنگی کانال نخاع گردن درمانهای خانگی نقش مکمل برای درمانهای پزشکی را دارند و نمیتوانند به تنها باعث درمان این وضعیت شوند.
آیا برای درمان تنگی کانال نخاع گردن داروی گیاهی وجود دارد؟
برخی داروهای گیاهی مانند روغن بادام تلخ برای استفاده موضعی و دمنوش زنجبیل برای کاهش درد توصیه میشوند؛ اما هیچ تحقیق علمی دقیقی برای این موارد وجود نداشته و درمان تنگی کانال نخاع نیازمند مداخلات پزشکی است.
عمل جراحی تنگی کانال نخاع گردن چه عوارضی دارد؟
بر اساس تحقیقات انجام شده، جراحی تنگی کانال نخاع گردن معمولاً ایمن است اما میتواند با عوارضی مانند اختلال بلع، آسیب عصبی، عفونت و نشت مایع نخاعی همراه باشد. بهطورکلی شیوع این عوارض پایین بوده و در کمتر از 5 درصد موارد رخ میدهد.
آیا با سلولهای بنیادی میتوان تنگی کانال نخاع گردن را درمان کرد؟
سلولهای بنیادی یک شیوه نوین درمان برای تنگی کانال نخاعی به شمار میرود که هنوز در دست تحقیق و بررسی است. هرچند نتایج تحقیقات تا به امروز امیدوارکننده بوده است، اما هنوز امکان استفاده از آن وجود ندارد.
آیا کایروپرکتیک در درمان تنگی کانال نخاع مؤثر است؟
کایروپرکتیک بهعنوان یکی از راههای درمانی مکمل بوده و در کنار مداخلات پزشکی ممکن است مفید باشد. هرچند باید توجه داشت که این کار باید توسط یک متخصص باتجربه و با مشورت پزشک انجام شود.
آیا تنگی کانال نخاع گردن باعث سرگیجه میشود؟
در مواردی تنگی کانال نخاع گردن به دلیل واردکردن فشار به عصبها، میتواند باعث ایجاد سرگیجه شود؛ اما شایعترین علائم آن گردن درد، درد در شانهها و بیحسی و گزگز در دستها است.
آیا تنگی کانال نخاع گردن قابلپیشگیری است؟
روش دقیقی برای پیشگیری از تنگی کانال نخاع گردن وجود ندارد؛ اما داشتن سبک زندگی سالم شامل رژیم غذایی مناسب، حفظ وزن سالم، عدم مصرف دخانیات و ورزش منظم ممکن است احتمال ابتلا به این وضعیت را کاهش دهد.
آیا مصرف مکملها در بهبود تنگی کانال نخاعی تأثیرگذار است؟
مطالعه مستقیمی که نقش مکملها در درمان تنگی کانال نخاع گردن را نشان بدهد موجود نیست اما مکملهایی مانند کلسیم، ویتامین دی، منیزیم و پتاسیم در سلامت استخوانها، بهبود عملکرد عضلات و ارتقای سلامت عمومی بدن مؤثر هستند و در نتیجه ممکن است به بهبود علائم تنگی کانال نخاع گردن کمک کنند.
